Nghệ Thuật Phục Trang Thời Đinh: Sự Giao Thoa Giữa Khảo Cổ Và Thẩm Mỹ Điện Ảnh Hiện Đại
Thách thức từ "khoảng trắng" lịch sử
Thời đại nhà Đinh (968 - 980) là một trong những giai đoạn rực rỡ nhưng cũng bí ẩn nhất của lịch sử Việt Nam. Do sự tàn phá của thời gian và chiến tranh, những hiện vật về trang phục thời kỳ này vô cùng khan hiếm. Khi bắt tay vào dự án Hộ Linh Tráng Sĩ, tổ thiết kế phục trang đã phải đối mặt với một câu hỏi hóc búa: Làm thế nào để tái hiện một vương triều cách đây hơn 1000 năm mà không bị nhầm lẫn với các nước lân bang hay các triều đại sau này?
Hành trình tìm kiếm chất liệu từ di sản
Để giải bài toán này, ekip đã dành hàng tháng trời để đi sâu vào các tư liệu khảo cổ và nghệ thuật dân gian:
Tượng thờ và phù điêu: Các chuyên gia đã chụp ảnh và nghiên cứu kỹ lưỡng các bộ tượng tại Đền Vua Đinh, Vua Lê ở Hoa Lư. Những nếp áo, cách thắt dây đai và kiểu dáng mũ miện trên tượng đã cung cấp những "mã gen" đầu tiên cho phục trang trong phim.
Họa tiết Đông Sơn: Mặc dù thời Đinh cách xa thời Đông Sơn, nhưng tinh thần văn hóa bản địa vẫn còn chảy trôi mạnh mẽ. Các họa tiết chim lạc, mặt trời và các đường vạch chéo đã được khéo léo đưa vào các viền áo, tấm khiên và giáp tay của nhóm Hộ Linh.
Hệ thống phân cấp trang phục trong phim
Phục trang trong phim được chia thành ba nhóm chính, mỗi nhóm mang một ngôn ngữ thiết kế riêng biệt:
Nhóm Tráng sĩ Hộ Linh (Bản sắc và Thực dụng)
Vì tính chất nhiệm vụ là ẩn mình và chiến đấu trong rừng sâu, trang phục của Nguyên Phong và đồng đội ưu tiên sự gọn gàng.
Áo Giao Lĩnh và Viên Lĩnh: Đây là hai phom dáng chủ đạo. Áo được cắt ngắn để dễ di chuyển.
Chất liệu thô mộc: Ekip sử dụng vải đũi, gai và vải chàm được nhuộm thủ công. Mỗi bộ quần áo đều được xử lý "phong trần" (distressing) bằng cách mài đá, nhuộm bùn để tạo cảm giác cũ kỹ, thực tế của những người sống giữa thiên nhiên.
Xà cạp và đai lưng: Chi tiết xà cạp quấn chân không chỉ là yếu tố thẩm mỹ mà còn là vật dụng thực tế để tránh vắt, gai rừng và hỗ trợ cơ chân khi leo núi đá.
Nhóm Hoàng cung (Uy quyền và Lộng lẫy)
Ngược lại với sự thô mộc của tráng sĩ, trang phục của Thái hậu Dương Vân Nga và triều đình lại là sự trình diễn của lụa là, gấm vóc.
Màu sắc hoàng gia: Thay vì màu vàng độc tôn như các triều đại sau này, thời Đinh sử dụng màu đỏ thẫm (màu bã trầu), màu tím than và vàng đất làm chủ đạo.
Kỹ thuật thêu tay: Những bộ triều phục được thêu tỉ mỉ hình rồng thời sơ khai (rồng thắt khúc, thân tròn) và phượng hoàng, thể hiện sự tinh xảo của thủ công mỹ nghệ Việt thời bấy giờ.
Nhóm Giáp trụ (Sức mạnh quân sự)
Điểm nhấn đáng kinh ngạc nhất chính là những bộ giáp trụ. Tổ thiết kế đã phục dựng loại giáp vảy cá (lamellar armor) bằng da thuộc dày và miếng đồng nhỏ kết nối bằng dây gai. Loại giáp này giúp người mặc linh hoạt trong các động tác võ thuật mà vẫn đảm bảo khả năng bảo vệ.
Phụ kiện và trang sức: Những chi tiết nhỏ làm nên đại cục
Những chiếc vòng cổ bằng đồng, khuyên tai hình con vật hay những chiếc trâm cài tóc của An Nhiên đều được đặt làm riêng bởi các nghệ nhân kim hoàn. Chúng không chỉ là trang sức mà còn là vật phẩm phong thủy, mang niềm tin về sự che chở của thần linh trong các cuộc chiến sinh tử.
Kết luận: Phục trang là ngôn ngữ kể chuyện
Mỗi bộ trang phục trong Hộ Linh Tráng Sĩ không chỉ là quần áo; nó là lớp vỏ bọc kể về thân phận, tính cách và khát vọng của nhân vật. Sự tỉ mỉ trong phục trang đã giúp bộ phim vượt xa khỏi một tác phẩm giải trí, trở thành một nỗ lực tôn vinh và phục dựng bản sắc văn hóa Việt Nam một cách tự hào nhất.
Ghi chú hậu trường:
Để có được màu nhuộm chàm chuẩn xác cho trang phục của người Mường trong phim, đoàn phim đã phải tìm đến các bản làng vùng cao phía Bắc để đặt nhuộm bằng phương pháp lên men tự nhiên, một quy trình mất tới 2 tháng để đạt được sắc độ hoàn hảo trên phim trường.